Rozwój ekonomii społecznej zależy nie tylko od zaangażowania samych organizacji, ale również od jakości systemu wsparcia, który powinien odpowiadać na ich rzeczywiste potrzeby. W praktyce coraz częściej podkreśla się, że największą wartość dla podmiotów ekonomii społecznej stanowią nie kolejne szkolenia, lecz profesjonalne usługi wspierające ich codzienne funkcjonowanie i rozwój.

O potrzebach rozwojowych sektora ekonomii społecznej opowiada Sławomir Sidoruk, Prezes Spółdzielni Socjalnej „Integracja” w Bielsku Podlaskim, prowadzącej działalność w obszarze usług edukacyjno-opiekuńczych oraz wsparcia społecznego. Jest on również Prezesem Stowarzyszenia Pomocy Osobom Niepełnosprawnym „Szansa”, którego działalność koncentruje się na rehabilitacji, aktywizacji społecznej, pomocy w przezwyciężaniu barier psychologicznych i architektonicznych oraz wspieraniu osób z niepełnosprawnościami w pozyskiwaniu sprzętu rehabilitacyjnego. Ponadto pełni funkcję Prezesa Fundacji „Zielony Rower”, prowadzącej działalność w zakresie gastronomii, turystyki i rekreacji.

Dzięki wieloletniemu doświadczeniu w zarządzaniu podmiotami ekonomii społecznej przedstawia swoją ocenę obecnego systemu wsparcia oraz wskazuje rozwiązania, które – z perspektywy praktyka – mogłyby przyczynić się do skuteczniejszego funkcjonowania i dalszego rozwoju sektora.

Panie Sławomirze, jako pierwsze chcielibyśmy dowiedzieć się jakie kompetencje wymagają wzmocnienia w Państwa zespole?

Jedyne kompetencje, które potrzebujemy wzmacniać to kompetencje zawodowe. Nasza fundacja w działalności gospodarczej potrzebuje szerokiego pakietu kursów podnoszących wiedzę i umiejętności pracowników. Ponieważ zajmujemy się szeroko rozumianymi usługami gastronomicznymi potrzebujemy nieustannego śledzenia nowych trendów w gastronomii, co wiąże się z koniecznością uczestniczenia we wszelkiego rodzaju targach i szkoleniach zawodowych.

Czy w takim razie dostęp do szkoleń i doradztwa jest wystarczający?

Dostęp do szkoleń i doradztwa jest wystarczający. Istotą wsparcia nie powinny być szkolenia, a realne usługi świadczone przez instytucje wsparcia. Mówiąc dokładnie mam na myśli świadczenie usług księgowych i usług prawnych. Usługi księgowe są fundamentalną sprawą dla sprawnego funkcjonowania podmiotów ES. Problem ten można rozwiązać na dwa sposoby: poprzez świadczenie usług przez OWES-y, które będą zobligowane do stworzenia usług księgowych, już w procesie akredytacji ( co będzie też jednym z filtrów na tym podstawowym poziomie ), które będą wspierać podmioty ES bezpłatnie, lub częściowo płatne. Jest to najlepsze rozwiązanie. Można, też wydawać bony księgowe, które będą dawały możliwość korzystania z usług biur księgowych na otwartym rynku. Osobiście jestem zwolennikiem tworzenia przy OWES-ach biur księgowych: wyspecjalizowanych, dobrze opłacanych i prowadzących księgowość dla podmiotów ES, przede wszystkim dla przedsiębiorstw społecznych, których będzie przybywać.

Równie ważnym jest świadczenie usług prawnych, być może trudniejszym zadaniem zwłaszcza w kontekście złożoności spraw. W tym przypadku doposażyłbym OWES-y w możliwość wykorzystywania bonów, których realizacja byłaby monitorowana przez pracowników OWES. Najczęściej sprawy prawne mają charakter incydentalny, stąd wskazane byłoby tworzenie systemu zakupu usług.

A jakie wsparcie byłoby najbardziej potrzebne dla rozwoju Państwa podmiotu?

Wsparcie, którego potrzebujemy to usługi księgowe. Nie wsparcie doradcze, ale realna usługa, którą powinny świadczyć OWES-y na rzecz podmiotów funkcjonujących na ich terenie. Jest to problem większości podmiotów, zwłaszcza tych nowopowstałych. Tak naprawdę nie musi być to wsparcie bezpłatne. Ważne, aby było to wsparcie kompetentne to znaczy dedykowane do podmiotów ES, rozumiejące ich specyfikę i problemy. Doskonałym uzupełnieniem byłoby też prowadzenie przez OWES-y spraw kadrowych i usługi prawne (nie doradztwo). Podsumowując uważam, że czas skończyć w OWES-ach z doradztwem, a czas rozpocząć realne wsparcie dla podmiotów ES.

W takim razie jakie zmiany systemowe mogłyby poprawić funkcjonowanie ekonomii społecznej?

Istnieje kilka możliwości poprawienia funkcjonowania ES. Moje propozycje to:

- Finansowe wzmocnienie projektów realizowanych centralnie przez Departament Ekonomii Społecznej, dosłownie rozumiane jako zwiększenie funduszy w poszczególnych konkursach.

- Zaprzestanie finansowania OWES z funduszy unijnych. Stworzenie trwałego finansowania OWES w oparciu o budżet państwa.

- Umożliwienie OWES-om świadczenia usług księgowych, kadrowych i prawnych.

- Uporządkowanie systemu akredytacji OWES. Uważam, że akredytację powinien otrzymywać na dany teren jeden podmiot, bądź partnerstwo kilku.

- Większe zaangażowanie PFRON w aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością. Uważam, że  przedsiębiorstwa społeczne powinny mieć specjalne dodatkowe wsparcie finansowe, jeśli zatrudniają osoby z niepełnosprawnością. Obecnie funkcjonują dofinansowania do miejsc pracy takie same dla wszystkich pracodawców.

Rozmowa z Panem Sławomirem Sidorukiem wskazuje, że rozwój ekonomii społecznej wymaga przede wszystkim budowy trwałego systemu wsparcia opartego na profesjonalnych usługach, stabilnym finansowaniu oraz lepszym dostosowaniu instrumentów publicznych do specyfiki przedsiębiorstw społecznych. Zdaniem praktyków to właśnie takie rozwiązania mogą przyczynić się do zwiększenia trwałości i skuteczności podmiotów ekonomii społecznej.